Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Κατεύθυνση "Παιδικό Βιβλίο"

Πατώντας με τον κέρσορα πάνω σε τίτλο μαθήματος μπορείτε να δείτε μια σύντομη περιγραφή του

Παιδικό Βιβλίο και Φιλοσοφία για Παιδιά

 

Το ζήτημα της εισαγωγής της Φιλοσοφίας στο Σχολείο μελετάται στη βάση αφενός της γνώσης και της περιχαράκωσης του επιστημονικού πεδίου της Φιλοσοφίας (αρχές, μέθοδοι, χαρακτηριστικά, θεωρίες), αφετέρου του προσδιορισμού και της αποσαφήνισης των γενικότερων και ειδικότερων εκπαιδευτικών και παιδαγωγικών αναγκών, στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού συστήματος. Οι ανάγκες αυτές θα πρέπει να αναφανεί ότι σχετίζονται (σε μια αμφίδρομη σχέση) και με την αξιοποίηση φιλοσοφικών πρακτικών κατά τη διδασκαλία. Ενδεχομένως, θα αναδειχθεί έτσι, η ανάγκη και η λογική του συνδυασμού παιδαγωγικών και φιλοσοφικών μεθόδων, τεχνικών, υλικών και εργαλείων.
Στο πλαίσιο της μελέτης των επιμέρους επιπέδων που περιχαρακώνουν την υπό συζήτηση (σύμφωνα και με τη βιβλιογραφία) αξιοποίηση αυτή, αναδεικνύεται και η προβληματική της ανάδυσης του παιδικού βιβλίου ως τόπου για την ανάπτυξη φιλοσοφικής οπτικής (ή φιλοσοφικών δεξιοτήτων) αλλά, αντίστροφα εξίσου, η δυνατότητα δημιουργίας και επεξεργασίας εξειδικευμένου (φιλοσοφικού) υλικού, κειμένων, δηλαδή,  που θα προορίζονται για το παιδικό κοινό προσελκύοντάς το προς αυτήν την κατεύθυνση. Θα διερευνηθεί, μεταξύ άλλων, ο αναδυόμενος ειδικός αυτός τόπος στο χώρο του παιδικού βιβλίου, θα ανιχνευθούν οι μορφές, οι ιδιαιτερότητες, τα χαρακτηριστικά και η δυναμική του, θα προσδιοριστούν οι προϋποθέσεις και οι περιορισμοί κατά την πρόσληψή του,  οι δυνατότητες της αυτόνομης δημιουργίας του (πέραν όποιας παιδαγωγικής και διδακτικής αξιοποίησης) αλλά και οι δυνατότητες της παιδαγωγικής και διδακτικής κατανόησής του.

Σε επίπεδο προϋπόθεσης εξάλλου, θα διερευνηθούν εκείνες οι εσωτερικές σχέσεις μεταξύ φιλοσοφίας και λογοτεχνίας, οι οποίες αφενός επιτρέπουν ή και επιβάλλουν την παράλληλη ή διασταυρούμενη μελέτη προϊόντων τους (βλ. για παράδειγμα την παραδοσιακή αναφορά στην οικοδόμηση της παιδείας του προσώπου μέσα από την κειμενική κουλτούρα), αφετέρου αποτρέπουν ή καθιστούν δύσκολο έναν τέτοιο συμψηφισμό. Θα φανεί ότι ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός και οι συναφείς στοχοθεσίες υποδεικνύουν έναν ιδιαίτερο, τρίτο τόπο, όπου συχνά επιβάλλονται a priori συνέργειες, δίχως πάντα να έχουν αποσαφηνιστεί οι ιδιαιτερότητες και οι επιπλοκές τους.

 

Παρα-λογοτεχνία και Παιδικό Βιβλίο

 

Η παραλογοτεχνία ως όρος είναι σχετικά καινοφανής (weird ή unprecedented). Ποιο είναι το όμως το περιεχόμενό του; Είναι σταθερό ή μεταβάλλεται; Ποια είναι η σχέση του με τις φορμουλαϊκές ιστορίες, τις αφηγήσεις δηλαδή που ακολουθούν  ένα περιοδικό υπόδειγμα - μια φόρμουλα -. Εδώ εντάσσεται το μυθιστόρημα περιπέτειας, το αστυνομικό μυθιστόρημα και ρομάντζο. Το μυθιστόρημα περιπέτειας ενδεχομένως είναι ο πιο δημοφιλής τύπος της παιδικής φορμουλαϊκής μυθοπλασίας (formulaic fiction), που περιλαμβάνει υπογένη, όπως μυθοπλασία μυστηρίου, τρόμου, αναζήτηση θησαυρού, πειρατικές ιστορίες και τις Ροβινσονιάδες. Ανεξάρτητα από το ψυχολογικό ρεαλιστικό μυθιστόρημα, η φορμουλαϊκή μυθοπλασία μυθοπλασίας (formulaic fiction) είναι προσανατολισμένη στη δράση, στην επανάληψη και στην «προφητεία». Είναι ιδιαίτερα εσφαλμένο να θεωρήσουμε, σύμφωνα με τη Maria Nikolajeva (AestheticApproachestoChildren’sLiterature. Scarecrow: Lanham, 2005: 56) ως κακή λογοτεχνία ή ως χειρότερη από το ψυχολογικό μυθιστόρημα.  Είναι απλώς διαφορετική και στηρίζεται σε διαφορετικές προϋποθέσεις. Πολλοί άλλωστε εντάσσουν στην παραλογοτεχνία και το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, με το αιτιολογικό της γρήγορης και πρόχειρης γραφής του, όπως και τα υπόλοιπα είδη του φορμουλαϊκού μυθιστορήματος.

Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων θα μελετήσουμε το φορμουλαϊκό παιδικό μυθιστόρημα. Πιο συγκεκριμένα, θα διερευνήσουμε

  • Το περιεχόμενο της παραλογοτεχνίας / παρα-λογοτεχνίας.
  • Τα καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά του φορμουλαϊκού μυθιστορήματος.
  • Την τυπολογία της φορμουλαϊκής λογοτεχνίας (περιπέτεια, μυστήρια κλπ..
  • Το παιδικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας.
  • Το περιεχόμενο της Ουτοπίας και Δυστοπίας με αναφορά σε σχετικά κείμενα.
  • Τη μυθολογία της αστυνομικής λογοτεχνίας.
  • Την πολιτισμική λειτουργία της [λαϊκής] αστυνομικής λογοτεχνίας.
  • Την τυπολογία της αστυνομικής λογοτεχνίας και το πολιτισμικό υπόβαθρό της.
  • Γενικά για τα κόμικς.

 

Εφηβικό Μυθιστόρημα

 

Το μάθημα εστιάζει το ενδιαφέρον του στα εξής σημεία:

  • Στην αδρομερή αναφορά της εξέλιξης του εφηβικού μυθιστορήματος, του μυθιστορήματος διαμόρφωσης (Bildungsroman και Kunstlerroman) και του μυθιστορήματος για εφήβους.
  • Στις διαφορές και ομοιότητες των παραπάνω τριών ειδών.
  • Στα βασικά χαρακτηριστικά των τριών αυτών ειδών.
  • Στα κεντρικά θέματα που διαπερνούν γενικά το μυθιστορηματικό αυτό είδος.
  • Στο μυθιστορηματικό πρόσωπο ως κομβική σύμβαση του μυθιστορήματος.
  • Στην ανάλυση ορισμένων βασικών στοιχείων αφηγηματολογίας.
  • Στον αυτοβιογραφικό άξονα και στην εσωτερικότητα των προσώπων.
  • Στα ζητήματα της ταυτότητας και της ετερότητας.
  • Στα γυναικεία μυθιστορηματικά πρόσωπα στο είδος αυτό.

 

Εικονογραφημένο Παιδικό Βιβλίο

 

Η κυριαρχία της εικόνας και η σύγχρονη χρήση της, καθώς και η είσοδος των νέων τεχνολογιών σε όλους τους τομείς της ζωής του ανθρώπου δημιουργούν νέες ανάγκες στο χώρο της εκπαίδευσης. Σε ένα τέτοιο επικοινωνιακό περιβάλλον, οι εικονιστικές αφηγήσεις, ως πεδίο συνύπαρξης λέξεων και εικόνων, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.
Στο πλαίσιο του μαθήματος  προσεγγίζεται το σύγχρονο εικονογραφημένο βιβλίο. Εξετάζονται ζητήματα που αφορούν στον προσδιορισμό του είδους, στη σχέση του με άλλες εικονιστικές αφηγήσεις και στην αποκωδικοποίηση στοιχείων του λεκτικού και του οπτικού κειμένου. Διερευνώνται οι χαρακτήρες, η πλοκή, η οπτική γωνία, το θέμα, ο χρόνος και ο χώρος. Ακόμη μελετώνται οι συμβάσεις και οι τεχνικές της εικόνας, καθώς και η σχέση της με τις λέξεις.

 

Παιδικό Βιβλίο και Διαφορετικότητα

 

Στόχος της παράδοσης είναι η εισαγωγή και η εξοικείωση των μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών με τη διαφορετικότητα, έτσι όπως παρουσιάζεται στο παιδικό βιβλίο. Συγκεκριμένα, θα μελετηθούν οι ακόλουθοι θεματικοί άξονες:

  • Εισαγωγικές έννοιες και γενικές αρχές ειδικής αγωγής και λογοτεχνίας
  • Διαφορετικότητα και παιδικό βιβλίο
  • Παρουσίαση παιδικών βιβλίων με ήρωες με διαφορετικότητα
  • Προσέγγιση και μελέτη παιδικών λογοτεχνικών έργων
  • Κατάρτιση διδακτικού προγράμματος παιδικού αφηγήματος στη γενική και ειδική αγωγή: στόχοι και δραστηριότητες.

 

Μύθοι, Παραμύθια και αναπαραστάσεις του Φύλου

 

Τα τελευταία χρόνια είναι ορατή η προσπάθεια των γυ­ναικών να επαναπροσδιορίσουν από τη σκοπιά τους το μυθο­λογικό σύμπαν, αφού μέχρι σήμερα στο πλαίσιό του διασύρθη­καν, συκοφαντήθηκαν, ταυτίστηκαν με το κακό και περιβλήθηκαν αξίες που συνδέονται με την υπακοή και τη συμμόρφω­ση στην πατριαρχική τάξη πραγμάτων. Η φεμινιστική προσπάθεια αποκάλυ­ψης της πατριαρχικής ιδεολογίας, φορέας της οποίας είναι οι μύθοι και  τα παραμύθια, καθώς και των αρνητικών συνεπειών της στην κοινωνικοποιητική διαδικασία που αφορά στις γυναίκες και ιδιαίτερα στα νεαρά κο­ρίτσια, αποτελεί πολιτική πράξη που συνδέεται με την ύπαρξη του Φύλου στο μέλλον, αλλά και πράξη πολιτιστική που συνδέ­εται με το όραμα μιας γυναικείας κουλτούρας βασισμένης στην κοινή εμπειρία των φύλων. Πιο συγκεκριμένα:
Το μάθημα εστιάζει στις σχέσεις μεταξύ μυθολογίας/παραμυθολογίας και της ιστορικής, πολιτιστικής και ιδεολογικής αλλαγής και συνδέει τη σταδιακή αναμόρφωσή τους με την ιδιοποίησή τους από διάφορους πολιτιστικούς και κοινωνικούς θεσμούς, βαθιά πατριαρχικούς, μέσω της ιστορίας, εντοπίζοντας δε, πράλληλα,  μιαν οργανική  σύνδεση μεταξύ των μύθων/παραμυθιών και των κοινωνικών θεσμών και  ιδεολογιών. Ειδικότερα, στο πλαίσιό του εξετάζονται οι κοινωνικοί όροι εντός των οποίων δημιουργούνται και αποκαλύπτεται ο τρόπος που οι ιστορίες αυτές απεικονίζουν και αναπαράγουν τις έμφυλες διαφορές και ανισότητες εστιάζοντας στην άποψη  πως  κάθε παραγνώριση των ιστορικών, κοινωνικών και πολιτιστικών πλαισίων αποκρύπτει τη δημιουργία και αναπαραγωγή των πατριαρχικών κατασκευών του Φύλου, καθώς, στην ουσία, ποτέ δεν είναι ξεκομμένα από τις συνθήκες και την πραγματικότητα της κοινωνίας που τα δημιουργεί, τους κοινωνικούς και ιστορικούς όρους που διέπουν αυτή τη δημιουργία. Παράλληλα, επισημαίνεται το γεγονός πως η έμφυλη τάξη πραγμάτων προσδιορίζεται και σαν συμβολική τάξη, καθώς υφίσταται μέσω των αναπαραστάσεων και των αντιλήψεων για την ανδρική κυριαρχία και τη γυναικεία υποταγή. Εκφράζεται από τη γλώσσα και από την «κατασκευή» του φύλου κατά τη διαδικασία μετατροπής των αντιλήψεων σε πράξη. Η κατανόηση της έμφυλης τάξης  ως συμβολισμού είναι ιδιαίτερα δυνατή στη Λογοτεχνία, και στη λαϊκή, η οποία, κάνοντας ορατή τη σημασία των κειμένων για τη νοηματοδότησή τους, συνέβαλε στην ανάπτυξη της φεμινιστικής έρευνας ευρύτερα.
Τα τελευταία χρόνια είναι ορατή η προσπάθεια των γυ­ναικών να επαναπροσδιορίσουν από τη σκοπιά τους το μυθο­λογικό σύμπαν, αφού μέχρι σήμερα στο πλαίσιό του διασύρθη­καν, συκοφαντήθηκαν, ταυτίστηκαν με το κακό και περιβλήθηκαν αξίες που συνδέονται με την υπακοή και τη συμμόρφω­ση στην πατριαρχική τάξη πραγμάτων. Η φεμινιστική προσπάθεια αποκάλυ­ψης της πατριαρχικής ιδεολογίας, φορέας της οποίας είναι οι μύθοι και  τα παραμύθια, καθώς και των αρνητικών συνεπειών της στην κοινωνικοποιητική διαδικασία που αφορά στις γυναίκες και ιδιαίτερα στα νεαρά κο­ρίτσια, αποτελεί πολιτική πράξη που συνδέεται με την ύπαρξη του Φύλου στο μέλλον, αλλά και πράξη πολιτιστική που συνδέ­εται με το όραμα μιας γυναικείας κουλτούρας βασισμένης στην κοινή εμπειρία των φύλων.

 

Παιδικό Βιβλίο Γνώσεων

 

  • Παιδικό βιβλίο γνώσεων: Ιστορικά στοιχεία
  • Είδος των παιδικών βιβλίων γνώσεων
  • Μορφή των παιδικών βιβλίων γνώσεων
  • Η βιογραφία στο παιδικό βιβλίο
  • Η αξιολόγηση του παιδικού βιβλίου γνώσεων
  • Παιδικό βιβλίο γνώσεων και διδακτικές προσεγγίσεις

 

Παιδικό Βιβλίο και Γλώσσα
Σχεδιασμός παραγωγής Βιβλίου